Vivat Akademia
Periodyk Akademii Górniczo-Hutniczej
18 paĽdziernik 2017
Strona GłównaVivat AkademiaSWAGHKontakt
70 lat SW AGH – Z kart historii SW AGH
18 czerwiec 2015

Gdy dzisiaj przygotowujemy się do obchodów 70-lecia Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica uzasadnionym wydaje się przypomnienie najważniejszych faktów (i dat) związanych z jego powstaniem i historią.

Pierwszą jest pamiętna data 20 października 1919 roku, kiedy to w użyczonej auli Uniwersytetu Jagiellońskiego Naczelnik Państwa Józef Piłsudski dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej.

24 listopada 1919 roku, a więc jeszcze przed immatrykulacją pierwszego rocznika studentów AG (która miała miejsce 7 grudnia 1919 i powiązana była z tradycyjną Barbórką) utworzone zostało Koło Słuchaczów Akademii Górniczej (KSAG). Obok działalności socjalnej postawiło sobie ono za cel troskę o „zachowanie i pielęgnowanie polskich tradycji górniczych, tradycji Starych Strzech, tradycji braterstwa górniczego”.

Pod koniec 1923 roku KSAG (Koło Słuchaczów) przekształciło się w Stowarzyszenie Studentów Akademii Górniczej (SSAG). W zatwierdzonym na Walnym Zgromadzeniu Stowarzyszenia statucie (2 grudnia 1923) zapisano jako jeden z celów organizacyjnych: „jednoczenie studentów i inżynierów – wychowanków Akademii Górniczej”. Wobec zrozumiałego braku jeszcze samodzielnej organizacji wychowanków AG, Stowarzyszenie Studentów AG – wzorem takich organizacji w uczelniach zagranicznych (Paryż, Leoben, Przybram, Freiberg) – starało się stworzyć jej zalążek.

Należy w tym miejscu odnotować fakt, że kuratorem obydwu tych organizacji był niemal przez cały czas do roku 1939 prof. Walery Goetel.

Okres aktywnej działalności Stowarzyszenia Studentów (SSAG) skończył się w 1933 roku w wyniku uchwalonej przez Sejm „Ustawy o szkołach akademickich” i nowych przepisach o stowarzyszeniach akademickich.

W miarę jak zmieniały się warunki zewnętrzne oraz przybywały kolejne roczniki absolwentów AG, rodziła się potrzeba powołania niezależnej od SSAG organizacji wychowanków AG. Zamierzenia te sfinalizowano 7 grudnia 1932 roku na Walnym Zebraniu Wyborczym, powołującym Stowarzyszenie Absolwentów AG i uchwalającym jego Statut.

Niestety Stowarzyszenie to nie rozwinęło działalności, dlatego trudno uznać jego powstanie za początek SW AGH.

W latach 1923–1948 z przerwą wojenną 1939–1944 istniało Stowarzyszenie Asystentów Akademii Górniczej. Zostało ono reaktywowane zaraz po zakończeniu działań wojennych w wyzwolonym Krakowie (20 lutego 1945) z inicjatywy jego kolejnych prezesów Juliana Sulimy-Samujłły i Stanisława Zbigniewa Stopy. To właśnie w środowisku Stowarzyszenia Asystentów AG zrodziła się w 1945 roku inicjatywa utworzenia Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczej.

Stowarzyszenie Asystentów AG zwołało na 8 grudnia 1945 roku Zjazd Wychowanków Akademii Górniczej. Motywem przewodnim spotkania były skutki okupacji w środowisku akademickim oraz wśród wychowanków AG. Sprawę utworzenia organizacji wychowanków potraktowano jako odrębny, ważny punkt obrad zjazdu. Ze względów historycznych przytaczam tu za Kroniką 60-lecia SW AGH Kazimierza Matla, fragmenty przemówienia Juliana Sulimy-Samujłły, które przynajmniej częściowo oddaje atmosferę entuzjazmu tamtych dni:

„Gdy przed kilku miesiącami byli na Śląsku inżynierowie – asystenci, to z ust kolegów z przemysłu usłyszeli zdanie: «zorganizujcie zjazd wychowanków naszej uczelni». Związek Asystentów AG podjął tę inicjatywę i dziś jesteśmy świadkami realizacji myśli, która powstała wśród kolegów na Śląsku. Ale nie tylko ta jedna myśl ożywiała nasze poczynania. Rozmowy ze starszymi kolegami, wynurzenia najmłodszych wychowanków uświadomiły nam, że dzisiaj nadszedł moment, który daje nam możliwość skupienia się i zorganizowania w poczuciu naszej siły i solidarności koleżeńskiej. Górnicy i hutnicy polscy zawsze mieli dążność do tworzenia zrzeszeń i odczuwali potrzebę działalności zorganizowanej. (…) Zjechaliśmy się w Krakowie po najokrutniejszej z wojen i trzeba nam było policzyć się wreszcie: kto ubył, a kto został i chce dalej współżyć i pracować.(…)

Myśl utworzenia zrzeszenia wychowanków Akademii Górniczej w Krakowie nie jest świeżej daty. Wymiana myśli w okresie wojennym pomiędzy całymi grupami kolegów doprowadziła do tego, że dzisiaj Związek Asystentów AG mógł zamieścić w porządku obrad sprawę zorganizowania stowarzyszenia lub też związku wychowanków naszej uczelni. Spotkaliśmy się ze zrozumieniem i pełną sympatią do naszego projektu wśród wszystkich, z którymi zdołaliśmy się porozumieć.(…)

Potrzebę utworzenia naszej własnej organizacji uświadamiamy sobie żywiej, spoglądając na naszych starszych kolegów, wychowanków Akademii Górniczej w Leoben. Nikt nie zaprzeczy, że jest to gromada ludzi połączonych wspólnym węzłem koleżeństwa. (…) A więc powinniśmy nawiązać serdeczną i żywą łączność z uczelnią. To nic, że opuściliśmy jej mury, jeszcze niejedno możemy od niej otrzymać. (…)

(…) Po wojnie jeszcze jaskrawiej wystąpił fakt przewagi liczebnej wychowanków naszej akademii nad inżynierami z obcych uczelni, a więc teraz na nas kolej wykazać naszą łączność i solidarność w jeszcze wyższym stopniu niż to występowało u leobeńczyków, petersburczyków i innych. (…)”.

W wyniku ożywionej dyskusji powołano Komisję Statutowo-Regulaminową Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczej. Jej przewodniczącym został prof. Feliks Zalewski, a członkami: Stanisław Gisman, Władysław Michejda, Marian Orman, Julian Sulima-Samujłło, Adam Stupnicki, Stanisław Śpiewak i Jerzy Wiland. Komisja otrzymała dwa podstawowe zadania: opracowanie statutu stowarzyszenia oraz przygotowanie Walnego Zebrania i z zadań tych wywiązała się przedstawiając wyniki swojej pracy na II Zjeździe Wychowanków zwołanym 7 grudnia 1946 roku do auli AG w Krakowie. Na Zjeździe powołano Komitet Organizacyjny Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczej w Krakowie, który pełnił rolę tymczasowego zarządu do czasu zatwierdzenia statutu przez władze administracyjne. Komitet został wybrany w składzie: Prezes – prof. Feliks Zalewski, członkowie: Hubert Gruszczyk, Marian Orman, Stanisław Srebnicki i Stanisław Stopa. Sprawa rejestracji statutu trwała jednak bardzo długo i dopiero 20 października 1948 roku po uzyskaniu zgody Ministerstwa Administracji, Wydział Społeczno-Polityczny Urzędu Wojewódzkiego zatwierdził statut SW AG z określeniem terenu działania na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Zarejestrowanie Statutu SW AG pozwoliło Komitetowi Organizacyjnemu zwołać na 11 grudnia 1948 roku Walne Zebranie Wyborcze SW, które między innymi wybrało władze Stowarzyszenia i zatwierdziło program i plan pracy na najbliższe lata. Pierwszym przewodniczącym SW AG został prof. Feliks Zalewski, dotychczasowy przewodniczący Komitetu Organizacyjnego.

Zarząd Główny SW AG (od 1949 roku SW AGH) podjął szeroko zakrojoną akcję mającą na celu zwerbowanie do stowarzyszenia jak największej liczby wychowanków AG (AGH). W tym celu wystosowano apel do wychowanków sygnowany przez przewodniczącego Feliksa Zalewskiego i sekretarza Stanisława Z. Stopę. Za Kroniką Kazimierza Matla przytaczamy fragmenty tego apelu, aby pokazać, że zawarte w nim idea i cele SW AGH są nadal, mimo upływu lat, aktualne:

„Każdy inżynier i magister Akademii Górniczo-Hutniczej – członkiem Stowarzyszenia Wychowanków AGH (SW AGH).

Stowarzyszenie grupuje wszystkich inżynierów i magistrów nauk technicznych wychodzących z Akademii Górniczo-Hutniczej, ułatwia rozproszonym po wszystkich zakątkach Rzeczypospolitej kontakt z uczelnią macierzystą, z nowościami wydawniczymi w zakresie ich specjalności zawodowych oraz kultywuje i zacieśnia więzy koleżeńskie zadzierzgnięte w uczelni w okresie studiów. Charakter Stowarzyszenia wyjaśnią bliżej następujące wyjątki ze statutu Stowarzyszenia:

Art. VI. Celem Stowarzyszenia jest:

a) jednoczenie wychowanków AGH w Krakowie ze wszystkich okresów istnienia uczelni dla utrzymania współżycia kulturalno-towarzyskiego,

b) utworzenie ognisk życia koleżeńskiego i solidarności koleżeńskiej wśród swych członków,

c) organizowanie pomocy dla swych członków oraz rodzin pozostałych po zmarłych członkach,

d) organizowanie pomocy naukowej i samokształceniowej dla członków,

e) opieka nad najmłodszymi wychowankami AGH wchodzącymi w życie zawodowe,

f) wprowadzanie członków do życia społecznego,

g) utrzymywanie łączności z własną uczelnią i jej władzami w pielęgnowaniu tradycji górniczo – hutniczych, zawodowych i uczelnianych oraz rozwoju uczelni (…)

Art. VII. Do zrealizowania swych celów stowarzyszenie zdąża przez:

a) doroczny Zjazd i Walne Zebranie w dniu Barbórki,

b) tworzenie ognisk miejscowych oraz organizowanie bibliotek, czytelni, świetlic, sekcji fachowych i specjalistycznych,

c) własną działalność wydawniczą,

d) utworzenie kasy pożyczkowej i funduszu pomocy wzajemnej,

e) czynnego i biernego udziału w wyborach SW AGH,

f) tworzenie stypendiów i opiekę podczas praktyk dla studentów,

g) stałą współpracę z władzami AGH oraz organizacjami akademickimi na terenie AGH,

h) współpracę z organizacjami technicznymi,

i) organizowanie odczytów, pogadanek, kursów, zebrań towarzyskich, wycieczek naukowych

itp. (…)

SW AGH z natury swojej organizacji objąć powinno wszystkich kolegów, zwłaszcza młodszych, wchodzących w nasze szeregi po ukończeniu studiów. Zarząd Stowarzyszenia zwraca się do kolegów z apelem, ażeby przez złożenie deklaracji stali się rzeczywistymi członkami naszego Stowarzyszenia”.

Dzisiaj SW AGH realizuje większość tych celów z lepszym lub gorszym skutkiem. Jest od paru lat organizacją pożytku publicznego. Skupia w swoich szeregach kilka tysięcy członków zrzeszonych w kołach zakładowych, terenowych, uczelnianych itp. Posiada koła w Albanii i w Wietnamie. Planowane jest utworzenie kolejnych kół za granicą – w USA, Kanadzie, Australii i w Niemczech. Ciągle jednak bardzo mała jest liczba członków wśród świeżo kończących studia.

Stanisław Mitkowski

Liczymy na Państwa liczne przybycie, abyśmy razem mogli świętować nasz jubileusz, święto wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej. Do zobaczenia!


70-lecie Stowarzyszenia Wychowanków stwarza niezwykłą szansę na spotkanie licznych roczników Absolwentów i naszych Wychowanków, do zadumania się nad przeszłością i twórczej refleksji nad przyszłością naszej uczelni, z konstatacją tego co uległo zmianie w stosunku do obrazu naszej Alma Mater, z którym opuszczaliśmy jej mury.

Program uroczystości

18 września 2015 roku
(piątek)

8:00
Rejestracja uczestników

9:00
Msza Święta w Kolegiacie św. Anny

11:00
Uroczystości jubileuszowe wraz z Konferencją Naukową

15:30
Obiad

18:00
Spotkanie koleżeńskie połączone z biesiadą

19 września 2015 roku
(sobota)

8:30
Wyjazd do Wieliczki

9:15
Zwiedzanie kopalni

11:00
Uroczystości jubileuszowe wraz z Konferencją Naukową

14:00
Obiad

15:30
Koncert Wiesława Ochmana